Phuộc Monoshock ra đời khi nào?

Ý tưởng bắt đầu từ những chiếc xe motor chạy địa hình, khi ấy phuộc đôi sau chỉ giúp xe nhún được khoảng 10 centimet. Làm sao thực hiện được những cú bay cao và đáp mạnh hoặc vào ổ gà, ổ voi to khi phuộc chỉ nhún được 10cm?

Người ta đặt vấn đề rằng có phương án nào hiệu quả hơn cho phuộc sau không? Vậy là Monoshock – phuộc đơn sau ra đời.

Monoshock ra đời năm 1972, được Yamaha giới thiệu trên chiếc xe của hãng để đua giải Motorcross World Championship, năm đó Yamaha đạt được nhiều chiến thắng nhờ chiếc phuộc Monoshock này, được thiết kế bởi Lucien Tilkens.

Monoshock là tên đặt cho dòng phuộc sau đơn, mono tức là đơn, shock là giảm chấn. Các hãng Yamaha, Honda, Kawasaki đều phát triển dòng phuộc monoshock đơn cho riêng mình, cụ thể:

Yamaha – Monocross

Honda đặt tên là Prolink

Kawasaki đặt tên là Uni Trak

Suzuki đặt tên là Full-Floater

yamaha-monocross
Nguyên bản chiếc xe gắn phuộc Monocross Yamaha đầu tiên
suzuki-full-floater
Cách hoạt động của phuộc Monoshock Suzuki Full Floater

Ưu và nhược điểm của phuộc Monoshock

Phuộc đơn monoshock hiện nay đã trở nên phổ biến rất nhiều, các dòng xe phổ thông bây giờ cũng đã được trang bị như Yamaha Exciter, Honda Winner, Honda MSX,….Các dòng xe tay ga cũng được trang bị monoshock ở 1 bên gắp.

xe-tay-ga-phuoc-monoshock
Xe tay ga có phuộc Monoshock 1 bên

Ưu điểm

  • Ống nhún đơn loại bỏ được moment xoắn tác động trên gắp là thứ thường gặp trên ống nhún đôi có độ nhún không đồng đều, giúp cho sự lái và thắng ổn định hơn.
  • Phuộc Monoshock cũng dễ điều chỉnh vì chỉ có một, không mất công canh chỉnh cho cân bằng như loại hai ống nhún
  • Phuộc monoshock đơn còn làm tăng thêm độ nhún của hệ treo sau lớn hơn loại hai ống nhún.
  • Khi thay hay vá vỏ , thao tác đơn giản ,không phải tháo ống nhún ra.
  • Ống nhún đơn dễ thay thế và rẻ tiền hơn , bảo trì cũng như sữa chửa cũng dễ.
  • Ống nhún đơn ngày càng được ưa chuộng hơn ở các nước vì những ưu điểm của nó thậm chí một số hãng còn dùng cho phuộc trước của xe mô tô PKL (thí dụ chiếc BMW D1200R hay chiếc Yamaha’s GTS1000)
kawasaki-uni-trak
Kawasaki Uni Trak Monoshock

Nhược điểm

Tuy nhiên đối với ống nhún đơn gắn ở một bên trên gắp đơn của xe (trước hay sau) thường gặp trên một số xe bánh nhỏ cũng có một số bất lợi vì sự phân bố trọng lượng không đồng đều, xe bị nghiêng về phía bên không có ống nhún.

  • Khi xe chạy nhanh , thí dụ trên đường tốt, lực chống chuyển động của con quay hồi chuyển (gyroscopic effect ) tạo ra do bánh xe quay nhanh rất lớn giúp cho xe không bị nghiêng do trọng lựợng mất cân đối.
  • Khi xe chạy chậm: thí dụ đường xấu, đồi dốc , nhiều ổ gà, vận tốc quay của bánh thấp , lúc này sự mất cân đối do trọng lựợng trở nên đáng kể cộng với những dằn xóc làm xe dễ ngã.
  • Gắp đơn phải gia cố nhiều để chịu lực nên làm cho phần không nhún của xe trở nên quá nặng. Nếu phần không nhún của xe lớn thêm xe sẽ ì ạch , xoay trở kém linh hoạt, vì thế các xe địa hình không thích dùng loại gắp đơn . Các xe này chỉ nên đi sử dụng trên những con đường tốt thôi.
  • Trên xe Vespa xài hai nhún đơn trước sau ,xe có độ nghiêng về phía ống nhún tương đối lớn, tạo ra hiện tượng mòn vỏ không đều ,phải đảo vỏ sau một thời gian chạy (xoay vỏ trái qua phải).

Do đó chọn một hay hai ống nhún cho xe là tùy mục đích sử dụng, tùy đường xá, tùy khả năng chăm sóc xe của mình.

Video minh họa cách hoạt động của phuộc Monoshock

Leave a Reply